INTERNATIONAL WOMEN’S DAY – MARCH 8

INTERNATIONAL WOMEN’S DAY – MARCH 8

PUBLICITY COMMITTEE CORCOM | Ref/No/PC-PR88/07/03/2026

INTERNATIONAL WOMEN’S DAY – MARCH 8

Malemgi nupigi numit (International Women’s Day), March 8 na lakpada nupi oibisingna nat, khunnailon, senmitlon amasung leisemlon-gi lamda malemgi puwarida louduna lakliba thoudangsingbu CorCom na ikai khumnajaba utchabaga loinana iramdamgi nupi oibi pumnamakki mafamda yaifa paojel pijari. Chahi asigi malemgi nupigi numitki nunggi wakhallondi “Rights. Justice. Action. For ALL Women and Girls”haibasina oiri. Kumsigi International Women’s Day gi theme “Rights. Justice. Action. Now. For ALL Women and Girls” asi chumnagi khollao amakhak natte. Masi malem pumbada nupi oibisingbu hiram amadi fivam kayada namthaduna thamliba asidagi nanthokpa ngamnaba khollaoni. CorCom na Manipur (Kangleipak) yaona malemgi mafam kayada nupisingna ningtambagi ihou chatthariba, nupi oibigi fidam ngaknaba chatthariba ihousing amadi maromdom leingakchanaba (self-determination) changsilliba ihousingbu thamoi sengna sougatli.

Adubu Manipur (Kangleipak) ta nupigi hakkidamak changsilliba khongjangsinggi oirakliba fivam asidi International Women’s Day gi nunggi wakhallon asiga onna teinabagum ngasidi uba fangli. Nupisingbu namthabagi thouwong kaya ama lamdam asida ngasisu leppa leitana chatthari. Masida nattana nupisinggi marakta leiramba makhoigi apunba lingjel, apunbagi panggal adusu angam athou, yaitong khamdongbasingna tongan tonganba pambei kaya sijinnaduna thugaibagi thouwong kaya leptana chatthari. Lamdam asigi nupisinggi leibakki oiba luraba tanja amadi thougai kayada khongfam lengdana punna lepminnaba haiba mahousadagi leijarakpa apunba thouna lingjel adu leingakki angam athou, yaitong khamdongbasingna singkup sana thugaire. Meeyamgi thabak touba ngamdraba, meeyamgi meehutni haina leiriba meeoisinggi yumda makhoigi mathoudang pangthok-u haina changsilluba meeyamgi thabak toujariba nupi oibisingga adugumba pukchel sengdaba luchingba sabasing adugi langda thuraba nupising aduga muknahalle, khut thoknahalle.

Houjik eikhoina tangaifadribasi iramdam Manipur (Kangleipak) ki nupisinggi punsi marel amasung leppa leitana thengnariba lantheng mayamsi hanna yengbani. Malemgi nupigi numit asi Europe ta Eng kumja 1991 da mayol chonglabasu, Manipur (Kangleipak) ki nupi khunnaigi oinadi Eng kumja 1904 da loilam mapu British thengnabagi ihou “Ahanba Nupi Lan” puwarida leikhrabani. Makha tarakpada Eng kumja 1939 gi “Anisuba Nupi Lan” loilam mapu amasung loi mapuna khudombida ungkhraba ningkha tamba mangkhraba ningthougi mayokta chatthakhibani. Khwaidagi maru oiribadi Eng kumja 1980 dagi chattharakpa Meira Paibi ihou asina loi mapu India gi namthabagi thousil kaya thengnaduna lakli. Houkhiba nupi lan ani amasung houjik chatthariba Meira Paibigi ihou asimak loilam leingakki mayoktani. Eikhoigi nupi oibising malemgi atei lamgi nupi oibisingdagi kayada mangjil thakhrabano! Kayada chumna lakliba nupigi ihouno! Ihou asi ngasi ngasisu leppa leitana chatthari. Khennaribasi Manipur (Kangleipak) ki nupisingdi nupi khunnaigida yengba mityengna anisubada thamlaga ahanba mityengdi maramdam Manipur (Kangleipak) ta loilam leingak thengnabasini.

Nupi kayagi ikai khumnaba amadi punsi manghankhre. Hingjage haibada yadaba lamda karamba hakno wahanthok leiriba? Hinglibra- sirabra mafam khangba ngamdraba, mapuroiba hallaktraba tangkhai lukhra (half widow) oiraba nupi oibi kaya Manipur (Kangleipak) ki leimaida masing hen-gatlakle. Masi Eng kumja 1980 dagini. 2023, May 3 dagi ngasi faoba chatthariba khutnek lan asidasu masi thoklibani. Houjiksu leibak manunggi loilam haibasina anouba loilamni. Ningtambasu malhanba, hak mayamsu piba manba wahanthokti leitaba, mikhalsu touba asengba mikhaldi nattaba, meeyam leingaknidi haiba fascist leingakni.

Manipur (Kangleipak) ki chanurasingna malemgi thakta sannaba makhal kayada India gi mingchat purak-e. Adubu mayang lanmeesingna Manipur (Kangleipak) ki nupi kaya ot- neibiri. Ihou touribi nupisingbu sa- san-gum fu- cheiri, electric shock faoba touri. Asigumba thouwong asi masing thingamdana thokli. Masina taklibadi Manipur (Kangleipak) ki nupisingbu India na loimee oina lou-e haibani. Ireicha masel muknahannaba wathok pumnamakki thourang makhoina semli, aduga wathoksing adubu mayoknariba meeyam, maru oina nupising asibu awot-anei chatthari. Masinani eikhoigi nupi khunnaina Manipur (Kangleipak) ta malemgi nupigi numit pangthokpadi Europe- America gum kumhei natte, lantheng asigi saruk amani haina tattana laoribasi. Malemgi oinasu magi magi lamdugi fivam yengduna pangthok-u hairibani.

Ngasidi khutsemna kanglupki muknaba oina onthoknaba hotnariba violence ki thabak asina matam sangna lamdamsida nungsi channana hingminnarakpa kanglupsinggi marakta wakhal tanaba ngamnadabadagi houjikti ungkhatnaba thokhalle. Ngasidi nupi oibising lambi-lamjaoda thoktuna ihou chatthari, chingkhong chingyada ahing nongsoiba yarekli. Fivam asida khunnai asigi senmitki yanglen saru oiriba kheithelgi senmit kaire. Chaokhat lambida manglomda changsinbagi mahutta  lamdam asigi tangdu leitaba kaihanduna, senmitta mikha polle, kanglup masel muknahanduna thamle. Loufam hectare 10,000 lou uba yahandre, amadi lambi fongna thinglabasu India leingakna yengduna leiri. Fivam asida nupisinggi sufam nomfam, maru oina lairabasingda chaona cheitheng pire.

Pumnamaksina maram oiraga Malemgi Nupigi Numitta iramdamgi nupi khunnaigi mannaba hak amasung makhoibu ot- neiba, ikai khumnaba manghanba toudanaba CorCom na thengnaba yaba pumnamak thengnakhini. Loina loinana ningkha tambagi asengba mahao fangjadriba loi leingakki koluna chapkhaibiraba iramdamgi nupi khunnaidi lanthengnaba (struggle touba) haibasi nattana eikhoigi lambi leite haibasi khangduna leiri, khangdunasu thengnakhigani haibagi thajaba leijari. Thengnariba pumnamaksisu loilam leingaklon-gi mayoktani. Manipur (Kangleipak) ki nupisingna loilamda kok-nonlu yadaba, Imasingna khutta meira paiduna lamlou lanmeesingbu mayoknaba, naha oiribi nupisingna miot-mineisingbu wayel chatthahanba amadi lanjennariba nupisingna makhoigi hak fangnanaba changsilliba ihousingbu CorCom na ekai khumnaba utchari.

International Women’s Day asibu mamingtagi pangthokpa thouram ama oihanloidabani. Numit asi leingaklon-gi ahongba purakpa khongthang oihan-gadabani. Nupisinggi ningtamba piba haibasi loilam leingaktagi namthabiraba leibaksingna ningtamba fangba aduga mannana yenggadabani. Leibak ama ningtambagi ihouga nupisinggi ningtambagi fidam fangnabagi ihouga tuna chatminnagadabani.

International Women’s Day, 8 March, 2026, numit asida CorCom na achetpa firepka loinana laothokchari madudi Nupigi fidam fangnaba chatthariba ihou asi ningtambagi ihouni.

 

Kangla/ Dated.

The 7th March, 2026.                                                         

PUBLICITY COMMITTEE-CORCOM.


 

Add a Comment

Your email address will not be published.